O compostor

Aquí veu moito para os animais, e era moi bo mestre.

Coceu moitas herbas para unha vaca que estaba enferma. Díxonos, buscade por aí cantas herbas haxa, cocédeas e dádelle esa auga uns cantos días, e halle romper un tumor que ten dentro. E foi verdade. Mamá colleu herbas dunha clase e doutra, coceunas nunha pota grande e deulle a auga, tres ou catro días. A vaca pegou un berro e botou unha chea de porcallada para fóra.

Doutra vez tiñamos dúas becerras xuntas na corte, e claro, unha comeulle todo á outra, a outra era pequeniña e matábaa ca fame. A becerra xa era grande, érache mala, tiña forza mecagoen! Miña nai colleuna así polo pescozo para cambiala de sitio, non sei como lle fixo que pouco máis a mete para a cociña!, e colleulle así unha perna adiantem. A becerra quedou co xeonllo esnogado e mais a xema rompida.

Veu primeiro un compostor de Torres, e dixo, non é nada. Pero a becerra non recuperaba e ao día seguinte mamá mandoume ir buscar ao compostor de Nebras. El veu até a casa a vela e dixo, mira que, non se vai compoñer, se mañá non pousa os xeonllos, as puntas das uñas, non se compón. Vai á carqueixa branca, que hai na serra, e vai ás ortigas, e vai ao eucalipto e mais ás formigas.

E daquela fun á chousa e collín a carqueixa, e collín as ortigas, e collín o eucalipto e as formigas. Nunha pota coma esa algo máis grande cocín todo. E logo cando arrefriou botamos a auga aquela por riba da ferida. Colleu unha casca dun eucalipto e púxolla así polos lados e trincoulla ben. E puxémola soa. Verás, mollábala todos os días, e de alí ao pouco xa pousaba a perna. Subiu coma un pino, e curou. Era dura a Morena.

  Papá tíñalle moita fe ao compostor. Mais doutra vez aínda ben que nos fixo caso e foi á residencia. Resulta que escaparan as vacas por aí por onde o maínzo, porque ían paceren aló embaixo ao sitio do trevo, que daquela era a herba que había para collermos a fouciña. E estaba o maínzo botado, e díxenlle eu papá, que levas o tractor ou axúdasme a levar as vacas? Ai non, levo o tractor, respondeu.

Pero cando veu el que as vacas xa pasaban diante del, botouse do tractor coma se fose un rapaz de vinte anos. Un de vinte anos non se botaba máis lixeiro. E con ese golpe que pegou rompeu o nocello. Foi no San Xoán. Botou catro días na casa. E despois díxenlle eu papá, vas quedar coxo guiándote polo compostor, que te leven á residencia. E resulta que foi e operárono, e quedoulle un parafuso.

Quedou moi ben, e tempo despois aínda foi ao médico para que llo quitaran, e este díxolle que non se podía quitar, que tiña que deixalo para sempre. E logo, co parafuso no nocello ía e viña ao Cruceiro, ía ás misas, aos funerais e a todo, coma un títere cun bastón.